این روزها که از جامعه پزشکان و پرستاران، به عنوان جهادگران عرصه سلامت نام می بریم و قدردان این افراد ایثارگر هستیم، نباید فراموش کنیم که جامعه ما با استناد به سخن رسول اکرم ( ص) که می فرماید:” اَلکادُّ لِعِیالِهِ کَالمُجاهدِ فی سَبیلِ الله ” جهادگران کوچک دیگری نیز دارد که برای تامین هزینه های زندگی ، بر خلاف سایر مشاغل، کار خود را متوقف نکرده اند و علاو ه بر مشکلات همیشگی، این روزها در خطر ابتلا به کرونا نیز می باشند.
خوشبختانه سازمان بهزیستی، ارگان های اجتماعی و شهروندان، اقدامات موثری برای حفظ این کودکان از ابتلا به بیماری کرونا انجام داده اند؛ ولی با توجه به جمعیت زیاد کودکان کار و مساله اقتصادی که دغدغه اصلی این گروه از افراد جامعه است هرگز این اقدامات کافی نیست و نیازمند مداومت در انجام راهکارهای پیش گرفته شده هستیم.

همانطور که سازمان یونیسف اعلام کرده است؛ از هر دوازده کودک در جهان ، یک کودک به دلیل اوضاع اقتصادی نامناسب خانواده، ناچار به کار می شود. درصدی از این کودکان در سطح شهر و بر سر چهار راه ها و مترو دیده می شوند اما بسیاری نیز در مشاغل سخت چون کوره های آجر پزی ، کارگاه ها و …. مشغول به فعالیت می باشند.

خطر ابتلای کودکان کار به کرونا:

کودکان کار به دلایلی از جمله سهل انگاری، جدی نگرفتن بیماری کرونا از طرف خود و خانواده ، عدم آگاهی از نحوه انتقال ویروس, نداشتن توان مالی برای تهیه مواد ضدعفونی کننده، ماسک و دستکش و …. در معرض آسیب بیشتری نسبت به سایر افراد قرار دارند. علاوه برافزایش احتمال مبتلا شدن کودکان کار، خطر دیگر انتقال ویروس به خانواده و همچنین شیوع این ویروس در سطح جامعه است.

اقدامات سازمان بهزیستی برای ایمنی کودکان کار نسبت به ویروس کرونا:

طبق اظهارات آقای مسعودی فرید ( معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور ) در مصاحبه با خبرگزاری ایرنا، یکی از اقدامات شایان تقدیر سازمان بهزیستی توزیع بسته های آموزشی و مواد ضدعفونی کننده بین کودکان کار بوده است. همچنین در حین ارتباط با این کودکان، چنانچه کودکی مشکوک به علائم کرونا مشاهده شود ، او را به مراکز درمانی ارجاع می دهند و روند بهبود آنها توسط بهزیستی پیگیری می شود. با توجه به اینکه قرنطینه این کودکان به دلایل متعددی از جمله جمعیت زیاد آنها و نبود فضای کافی برای این امر و همچنین جدا سازی آنها از خانواده به مدت دو هفته کار آسانی نیست ، لزوم آموزش و دادن آگاهی به این کودکان اهمیت بسیار بالاتری می یابد. بسیاری از این کودکان به غلط باور دارند که به ویروس کرونا مبتلا نمی شوند چون کودک هستند و یا هیچ اطلاعی از اینکه وجود هر فرد ناقل چقدر می تواند سلامت عمومی آنها و جامعه را به خطر اندازد ندارند.

همکاری شهروندان در رابطه با کودکان کار :

یکی از خواسته های معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی از شهروندان این است که اگر در کودکان کار، علائمی از قبیل سرفه شدید، تب بالا، بی حالی، کوفتگی و نهایتا تنگی نفس مشاهده کردند فورا با اورژانس پزشکی به شماره 115 تماس بگیرند.
یکی دیگر از اقدامات انجام شده توسط سازمان های مردم نهاد و یا هر فرد به صورت مستقل می تواند توزیع و اهدای موادضدعفونی کننده، ماسک و دستکش بهداشتی بین کودکان کار باشد.
یکی از نکات ضروری که بارها مطرح شده و نیاز است که شهروندان به آن توجه نمایند عدم کمک نقدی و خرید از کودکان کار است که بسیاری از شهروندان بعد از قرارگیری بر سر دو راهی عقل ودل ، به راه دل می روند و باعث افزایش این کودکان می شوند. توصیه جدی همه ارگان هایی که با آسیب ها و تبعات حضور کودکان کار در جامعه بیشتر از هر فردی آشنا هستند این است که مردم کمک های نقدی و غیر نقدی خود را به جای آنکه مستقیما در اختیار کودکان قرار دهند به سازمان های خیریه مورد اطمینان خود بسپارند تا با سازماندهی بهتری در اختیار آنان قرار بگیرد.
از طرف دیگربه اشتباه، تلقی عمومی جامعه از کودکان خیابانی ، کودکان کار است و بسیاری از کودکانی که در کارگاه ها و مشاغل صنعتی و … مشغول کار هستند، اصلا به عنوان کودک کار به چشم نمی آیند. همچنین بخشی از کودکان کار را ، کودکان مهاجر در بر می گیرند که به دلایل قانونی اگر چه که هیچ جرمی نکرده اند کمتر شناخته شده اند و نیاز به توجه بیشتری دارند.
طبیعتا ارگان هایی مثل سازمان بهزیستی و خیریه ها با شناسایی این گروه فراموش شده می توانند خدمات بهداشتی و آموزشی را به دست آنان برسانند.

چه در دوران کرونا و چه بعد از سپری کردن آن ، جامعه ما نیاز به فرهنگ سازی عمیق و جدی در رابطه با کودکان کار، این تلاشگران کوچک دارد.
بسیار طبیعی است که پدران و مادران فهیم، امروزه به انواع مسائلی که می تواند درشکل گیری سلامت روح ، جسم و شخصیت کودکشان اثر بگذارد اهمیت می دهند و میخواهند فرزند سالم و موفقی را به جامعه تحویل دهند. از این جمعیت تحصیل کرده و آگاه انتظار می رود که به کودکانی که شهروندان این جامعه هستند و آینده این جامعه با شرایط روحی و جسمی آنها نیز گره خورده است توجه درست بنمایند و آگاهی در ارتباط با این کودکان را وظیفه خود تلقی کنند.
*یکی از نکات ضروری که باید در نظر داشته باشیم آن است که ما اجازه نداریم به هر دلیلی از این کودکان سوالات شخصی بپرسیم. سوالاتی از قبیل محل زندگی، تعداد خواهران و برادران، شغل پدر و مادر، وضعیت زندگی و …. و حتی بدتر ازآن عباراتی که به بی توجه به عزت نفس آنان و اثری که می تواند بر کرامت انسانی آنها بگذارد به کار می بریم.

پرهیز از رفتار نادرست و عصبانیت در مواجه با کودکان کار

این افرادی که نزد ما می آیند و بدون آگاهی و بر اساس آموزش های غلط سعی دارند با سماجت از ما پولی بگیرند یا جنسی را بفروشند را همانگونه که هستند ( کودکانی) ببینیم که به دلایل شرایط بد اقتصادی ناچار به این کار می باشند. بیاییم از امروز به بعد تمرین کنیم که در مواجهه با این شرایط، رفتار صبورانه تری داشته باشیم. بسیار راحت است که با بد رفتاری، روح آن ها را زخمی کرده و خود را آسوده نماییم. کار سخت تر و صحیح تر را به عنوان فردی بالغ انتخاب کنیم ، رفتاری معقول، منطقی و صحیح و بی ترحم یا تحقیر.
مورد دیگری که به یمن تکرارهای زیاد، رفتار انتخابی بسیاری از شهروندان شده است، توزیع مواد خوراکی و غذای سالم و مفید به جای خرید و کمک نقدی به کودکان کار است. که البته به دلایلی که در بالا ذکر شد این امر را نیز به سازمان هایی محول کنیم که افرادی در آنها برای این کار آموزش دیده اند بسیار بهتر است.
مورد دیگر این است که بسیاری از این کودکان دارای خانواده هستند و مشکلات بسیاری از جمله از کار افتادگی، کم توانی جسمانی والدین و به ویژه پدر و … باعث روی آوردن آنها به کار شده است که مردم عادی از آن بی خبرند و ارگان ها و سازمان های خیریه بسیاری از این دست افراد را می شناسند. شهروندانی که می توانند فرصت های اشتغال برای والدین آنها را فراهم کنند می توانند با مراجعه به این سازمان ها، این کار پسندیده را انجام دهند.
همچنین کمک های نقدی میتواند موجبات احداث کارگاه یا مرکزی، برای اشتغال متناسب با توان این والدین را فراهم نماید.

به امید آنکه به کمک یکدیگر به سمت جامعه ای حرکت کنیم که کودکانش، فقط کودکی کنند.